nagarah

نگاره: صفحه گرافیک

صفحه آرايي كتاب

سلامی دوباره بعد از یک وقفه دراز مدت، باز هم در خدمت شما هستم و در صدد آن شدم تا مطلب واره ی را تحت نام )صفحه آرايي کتاب( بنويسم و در اختيار شما عزيزان بگذارم، هرچند كلمه صفحه آرايي و بحث آن از زبان و ذهن من بالاتر است بازهم در حد بضاعت كوشش كردم اشاره ای در این مورد داشته باشم. خدا كند كه توانسته باشم تعريف كوتاه و مختصري در مورد صفحه آرايي درج كنم.

كار صفحه آرايي كتاب دقت و ظرافت خاصي را طلب مي كند تا عاري از هر گونه عيب و ايراد باشد، منظور از صفحه آرايي كتاب، ايجاد انگيزه ي بيشتر براي خواندن، راحت تر خواندن و وجود آوردن زيبايي است، يك صفحه آرايي خوب و مناسب با موضوع كتاب مي تواند تأثير بيشتري روي خواننده بگذارد و رغبت خواننده را افزايش دهد و مفيد باشد در پيشرفت و رشد فرهنگ و همچنان مي تواند ذوق بصري خواننده را اصلا نمايد.

در صفحه آرايي صفحات هر كتاب بايد به تناسب قطع، موضوع و مخاطب، داراي چهارچوب و شكل بندي مناسبي باشد و آرايش هرصفحه بايد براساس اين چهارچوب صورت گيرد و براي داشتن يك چهار چوب و شكل بندي مناسب ضرورت است كه فضاي هر صفحه داراي تناسب موزون و چشم نوازي باشد و مخاطب يا خواننده را به خود جلب نمايد و از خواند كتاب لذت ببرد.

در صفحه آرايي يك كتاب فضاي متن، تصوير، سرصفحه، پايين صفحه، و ديگر نشانه هاي بصري بايد براساس يك قاعده و نظم شكل بندي شود تاهر كدام از هم تفكيك شود و يكي ديگر از نكات قابل توجه در صفحه آرايي و يا در زيبايي صفحه بندي فزاي سفید مي باشد صفحه سفید برای طراح بی تجربه ترسناک است. هر علامت یا نشانی که بر کاغذ بگذارد، بلا فاصله سطح کاغذ را تغییر می دهد. طراحان بی تجربه فضای سفید اطراف صفحه را نقطه ی خالیی میبینند که باید پر شود. یکی از رموز طراحی خوب این است که بدانیم چگونه آگاهانه از فضای سفید استفاده خوب کنیم.فضای سفید هم می توانند دشمن باشد و هم دوست.با استفاده از فضای سفید می توانیم توازن را در صفحه برقرار کنیم و راه تنفسی برای صفحه بگذاریم و از تراکم بیش از حد صفحه جلو گیری کنیم.معمولا طراحان بی تجربه سعی دارند تا از تمام فضای سفید صفحه استفاده کنند وهیچ خالی گاهی نگذارند.اما ضروری است که طراح به خوبی تاثیر و کارکرد فضای سفید را فرا گیرد و نحوه استفاده از آن را به تجربه بیاموزد.کسب مهارت در به کارگیری فضای سفید مستلزم تجربه زیاد و مطالعه دقیق آثار چاپی دیگر و برسی طریق صفحه بندی این فضا ها در آثار دیگر طراحان است كه در بعضي مواقع يا مي توان گفت در اكثر مواقع زياد بودن فضاي خالي هم زيبايي خاص خود را دارد كه البته بستگي دارد به سليقه صفحه آرا كه چطور مي تواند اين زيبايي را بوجود بياورد، بايد طوري باشد كه مخاطب نه از سياه زدن صفحه و نه از سفيد بودن آن خسته شود.

اما امروزه طراحان در تنظيم كتابها، غير از رعايت اندازه كاغذها و قطع كتاب از نسبتهاي طلايي غير رسمي نيز استفاده مي كنند و با تنظيم فضاي متن، تصوير، سرصفحه ها و دگر نشانه هاي بصري به آرايش صفحه مبادرت مي ورزند و سعي برآن دارند كه صفحه آرايي آنها روحيه و موضوع كتاب صورت گيرد. در اين حالت هنرمندان سعي در زيبا سازي بصري صفحات دارند كه خواه ناخواه تناسبات طلايي به گونه اي فطري در كارشان ظهور پيدا مي كند در هر حال رعايت اصول و قوانين زيبايي شناسي و تناسبات طلايي، خصوصاً زماني كه كار با عشق، علاقه و انگيزه ي دروني انجام مي گيرد، از زيبايي و چشم نوازي لازم برخوردار مي شود.

در طراحي سمت و سوي ديد تصوير، در كتابهاي تصويري، با گذاري تصاوير بايستي با توجه به محتوا و تركيب بندي تصوير و تأثير متقابل تصوير و متن صورت گيرد.

تصاوير عموماً به تناسب عناصر بصري كه دارد به جهاتي از بالا، پايين، چپ و يا راست متمايل است. گاهي چهره يا چهره هايي تصوير به يكي از چهار جهت فوق الذكر متمايل است. در اين موقع بهتر است مطلب و تيتر با جهت نگاه و توجه تصوير هماهنگ باشد. عناصر بصري و نشان ها، عموماً براي توجه دادن به يك تيتر يا مطلب به كار مي رود كه بايستي در به كار گيري آنها، به سادگي و خوانايي متن نيز توجه كرد. اصولاً به كار گيري هر عنصري در صفحه بايستي، با هدف آرامش و آسايش خواننده در راحت خواندن و ايجاد انگيزه براي مطالعه بيشتر صورت بگيرد. همچنان جلد كتاب كه در واقع كار پوشش و حفاظت صفحات يك كتاب را بعهده دارد، يكي از اركان كتاب سازي است، طراحان و صحافان كتاب هميشه كوشش كرده اند تا طرح هاي زيبايي براي جلد طراحي كنند و استحكام لازم را نيز براي جلد كتاب فراهم نمايند.

امروزه در طراحي جلد كتاب دقت و ظرافت بيشتري بكار برده مي شود، صنعت چاپ نيز با رشد سريع تكنولوژي دچار تغييرات بسيار شده است و فن آوري كاغذ و مقوا سازي و نيز به دليل مصرف زياد كتاب، صحافي شكل اجمالي و ساده به خود گرفته و جلد اكثر كتابها از يك لايه مقوا تشكيل مي شود. البته پيشرفت و امكانات وسيع چاپ باعث شده تا از طرحها و رنگهاي متفاوت بر روي جلد كتاب استفاده شود. در گذشته هدف اول جلد سازي محافظت از كتاب و بعد زيبايي آن بوده است، طراح روي جلد كتاب هاي امروزي داراي تنوع بيشتري نسبت به گذشته است. اين تنوع در عين حال شامل جنس جلد كتابها نيز مي شود. اگر به فروشگاه ها و نمايشگاه هاي بزر كتاب مراجعه كنيم، انواع جلد ها و طرح ها را خواهيم ديد. جلد هاي با طرح هاي ساده و با رنگهاي محدود و جلد هاي مقوايي، جلد هاي پلاستيكي و... با رنگ هاي متنوع، اين تنوع در واقع پاسخگوي نياز هاي مخاطبان و بهره گيران از كتاب است.

اما برمي گرديم و نگاهي مي اندازيم به طرحها و طراحان امروزي در افغانستان، گرافیک از آن دست هنر هایی است که کمتر در افغانستان شناخته شده و محدود کار هایی هم که در این زمینه صورت گرفته نتوانسته است به شناخت و معرفی بیشتر این هنر کمک کند و هنوز که هنوز است در عصر ما قلمرو گرافیک نه تنها که گسترده نشده بلکه مردم حتی با واژه گرافیک آشنا نیستند، همين دليل است كه هيچ گونه ارزش و توجهي به اين هنر صورت نمي گيرد وكار طراحي و صفحه آرايي يكي از كار هاي پيش پا افتاده و بي ارزش تلقي مي شود و تعداد محدودي از طراحاني كه در افغانستان زندگي مي كنند بصورت غير حرفه اي، نا آشنا و يا تقليدي كار مي كنند، و تعداد انگشت شماري هم كه وجود دارند و به اين هنر بلديت دارند، بازهم بايد برگرديم به حرف پيشتر كه هيچ توجهي به كار طراحي در افغانستان صورت نمي گيرد.

 

+ نوشته شده در  جمعه 1386/06/30ساعت 12:42  توسط عصمت الله احراری  |